Waarom dit Champions League-verlies ook perspectief biedt voor Ajax

Weer slaagde Ajax er niet in om de eerste punten te pakken in de Champions League. De nederlaag tegen Benfica (0-2) biedt veel stof tot nadenken, maar óók aanknopingspunten. VoetbalPrimeur analyseert de ploeg van trainer Fred Grim.

Door Steven Minten

Verdedigend maakt Ajax stapjes

Hoewel Benfica na zes minuten de eerste goal maakte uit een hoekschop, verdedigde Ajax dinsdagavond beter dan de meeste wedstrijden dit seizoen. Grim en zijn staf bekokstoofden een 4-4-2-opstelling verdedigen, waarin de ruimtes tussen de linies veel kleiner werden gehouden. Een enorme vooruitgang ten opzichte van vorige wedstrijden.

Ajax staat laag op het veld en zet weinig druk op Benfica. De Amsterdammers houden het centrum dicht. Als Ajax druk zet, dan doen Wout Weghorst of Kenneth Taylor dit vanuit de passlijn naar de ‘6’ van Benfica. Hierdoor is Enzo Berrenchea niet aanspeelbaar en wordt Benfica gedwongen tot een lange bal.

In deze verdedigende opstelling creëerde Benfica, afgezien van de hoekschop en de daaropvolgende goal, vrijwel geen gevaarlijke kansen. Benfica kwam in de eerste helft tot slechts een xG (expected goals) van 0,31.

Afbeelding 1: Taylor sluit de passlijn naar Barrenechea, waardoor Benfica wordt gedwongen tot het spelen van de lange bal. Bron: Ziggo Sport

Na ongeveer 34 minuten spelen ging Ajax over tot een andere verdedigende formatie. Deze was niet geheel onbekend, want vorig jaar gebruikte Francesco Farioli de 5-4-1-opstelling ook al in een laag blok. Taylor en Ko Itakura werden hiervoor een linie teruggetrokken.

Itakura en een middenveld met ‘anti-voetballers’

Ajax werd, zeker in de eerste helft, veroordeeld tot zogenaamd ‘U-voetbal’. De Amsterdammers wisten bijna geen kansen te creëren en al helemaal niet door het centrum te voetballen. Dit kwam voor een groot deel door de keuze om Itakura als ‘6’ te laten spelen. De Japanner heeft veel kwaliteiten, maar de positionering en de oriëntatie als verdedigende middenvelder behoren daar niet toe.

Zo heeft de Japanner soms geen idee dat er veel ruimte in zijn rug ligt, en dat er dus ruimte is om te draaien en vervolgens een handeling vooruit uit te voeren.

Afbeelding 2: Itakura krijgt de bal, terwijl er best wat ruimte ligt om in te dribbelen of een handeling naar voren toe te maken. Zeker gezien de achterstand lijkt dit een risico dat je kan nemen als defensieve middenvelder. Bron: Ziggo Sport

Afbeelding 3: Wat volgt is een pass naar Youri Regeer, de back van Ajax, die vervolgens niet zo veel kanten op kan. Bron: Ziggo Sport

Ook de positionering van de Japanner is niet optimaal als ‘6’. Dit zorgt ervoor dat teamgenoten allesbehalve geholpen worden in de opbouw. Nog een reden dat Ajax maar moeilijk tot voetballen kwam in de eerste en een gedeelte van de tweede helft was dat Davy Klaassen een stuk lager kwam te spelen dan Taylor.

Hiermee vormde Itakura dus regelmatig een dubbele ‘6’ met Klaassen, twee spelers die niet bepaald uitblinken in het spel verdelen. Althans, Itakura niet met de rug naar het spel.

Afbeelding 4: Klaassen komt naar Itakura toe te spelen. Twee spelers die vanuit deze positie niet uitblinken in balbezit. Bron: Ziggo Sport

Na 75 minuten spelen werd dit eindelijk veranderd: met Kian Fitz-Jim en Oscar Gloukh kwam er creativiteit op het veld, maar vooral ook spelers die de bal wilden hebben. Dit was iets wat op het middenveld miste gedurende de eerste helft en een groot gedeelte van de tweede helft.

Helaas voor Ajax mocht dit niet baten. Er ontstonden nog wel kansen, maar tot een doelpunt kwamen de Amsterdammers niet.

Afbeelding 5: Fitz-Jim en Gloukh zakken meteen in en willen direct de bal ontvangen. Het positioneren in balbezit is van deze spelers een stuk beter. Bron: Ziggo Sport

Afbeelding 6: Gelijk wordt de bal vooruit gespeeld en past Gloukh vanuit deze positie de bal naar Mokio, waaruit vervolgens de kans voor Gloukh ontstaat. Bron: Ziggo Sport

De grote zwakte van Ajax

Ajax speelde defensief redelijk goed tegen Benfica, voor Ajax-begrippen. Toch ging het al snel mis na zes minuten. De grootste zwakte van Ajax dit seizoen: standaardsituaties. 17 van de 35 tegengoals ontstonden uit standaardsituaties, en ook dinsdagavond ging het weer mis uit een corner. Het begint eigenlijk allemaal met een loopactie van een speler van Benfica.

Afbeelding 7: In het witte vierkant gebeurt het allemaal. Een speler van Benfica maakt een loopactie vanaf de rand van de zestien naar de vijfmeterlijn. Bron: Ziggo Sport

Door deze loopactie verandert Itakura van zone. De Japanner verdedigt niet meer de zone waar hij staat, maar gaat vóór Wout Weghorst staan.

Afbeelding 8: Itakura is van zone veranderd en staat nu voor Wout Weghorst. Bron: Ziggo Sport.

Het probleem is nu dat Itakura dan ook daadwerkelijk die zone moet gaan opvangen. Weghorst kan dit niet meer doen, aangezien hij anders tegen zijn collega botst. Itakura staat te laat klaar en valt uiteindelijk te laat de bal aan. Het gevolg is dat Vangelis Pavlidis eerder bij de bal is en vervolgens op goal kan koppen.

Afbeelding 9: Pavlidis kopt de bal op goal, maar zie ook hoe vrij Samuel Dahl staat. Bron: Ziggo Sport.

De bezetting op de rand van de zestien van Ajax is niet optimaal. Dit is een keuze om meer spelers in de zestien te houden. Dit is logisch, aangezien de Amsterdammers veel corners tegen krijgen, maar het pakt nu ongelukkig uit. Vervolgens kan Dahl uithalen en tekent hij voor een prachtig doelpunt.

Conclusie

Hoewel de eindstand en het spel van Ajax aan de bal niet goed zijn, waren er wel enkele aanknopingspunten voor Grim en de zijnen. Ajax verdedigde een stuk beter dan eerder dit seizoen. Toch blijft Ajax op nul punten staan na vijf wedstrijden, en is een plek bij de beste 24 clubs van de Champions League inmiddels buiten bereik.