De over- en underperformers van de Eredivisie: PSV en Ajax leven boven hun stand

De eerste seizoenshelft zit er bijna op in de Eredivisie. Welke teams hebben tot dusver boven hun stand geleefd en dus overperformed? En welke teams behoren juist tot de underperformers van de eerste seizoenshelft? VoetbalPrimeur zoekt het aan de hand van expected points uit.

Naast de reguliere ranglijst, maken databureaus ook altijd een ranglijst op basis van expected points van de Eredivisie. Expected points is een datagedreven berekening die inzichtelijk moet maken hoeveel punten een team normaliter had kunnen/moeten pakken met de kansen die het in die wedstrijd heeft gehad. Met de hoeveelheid expected goals van beide teams in die wedstrijd, worden duizenden simulaties uitgevoerd en daaruit volgt een gemiddeld aantal punten dat beide teams normaliter hadden binnengesleept. Neem Ajax – Feyenoord als voorbeeld: de Amsterdammers wonnen met 2-0 en pakten drie punten. Op expected points scoort Ajax echter ongeveer een punt en Feyenoord bijna 2. Gemiddeld gezien had Ajax in De Klassieker met zijn kansen tegenover die van Feyenoord dus gelijkgespeeld, terwijl Feyenoord tussen een gelijkspel en een winst in zit.

De overperformers
Als we inzoomen op de cijfers, schieten er een aantal overperformers uit. PSV is de trotse winterkampioen van de Eredivisie en ligt nu al een straatlengte voor op de concurrentie, maar op basis van expected points zouden de Eindhovenaren nu tien punten minder hebben gehaald en tweede staan, achter Feyenoord. Ook Ajax doet het in deze alternatieve stand veel slechter. De Amsterdammers staan op de echte ranglijst derde, maar hadden in veel van hun gewonnen wedstrijden minder expected goals dan de tegenstander. Daardoor staat Ajax op basis van expected points slechts negende in de Eredivisie, met 22 punten in plaats van 29 punten.

Ook het verval van PEC Zwolle op deze alternatieve ranglijst is fors. De Blauwvingers staan nu elfde, maar zijn op basis van expected points de hekkensluiter van de Eredivisie, met gemiddeld bijna 13,5 punten in plaats van 19. Andere teams die volgens de statistieken boven hun stand hebben geleefd in de eerste seizoenshelft zijn nummer vier NEC (dat op basis van expected points zevende staat), nummer tien Sparta Rotterdam (dat op basis van expected points veertiende staat) en nummer veertien Excelsior (dat op basis van expected points zeventiende staat en een wedstrijd minder heeft gespeeld).

De underperformers
Tegenover de teams die bovenmatig veel punten hebben gepakt, staan ook clubs die op basis van hun kansen recht hadden op meer. Volgens de data zou huidige nummer zeven FC Twente recht hebben gehad op 31 punten in plaats van 24 en daarmee derde moeten staan. SC Heerenveen, dat eigenlijk negende staat, bezet in de voorspelde stand de vierde plaats met zo’n negen punten meer.

Ook voor NAC Breda en Telstar zijn de druiven zuur: die teams bivakkeren in de degradatiezone, respectievelijk op de zeventiende en achttiende plek, maar zouden het op basis van expected points veel beter doen. NAC zou dan tiende staan, met 21 in plaats van 13 punten. En Telstar twaalfde, met zeventien in plaats van twaalf punten. Fortuna Sittard is de laatste underperformer, met een dertiende in plaats van elfde positie.

De steady performers
Er zijn ook vier teams die precies dezelfde plek innemen op de ranglijst van expected points als op de officiële. Dat zijn FC Groningen (vijfde), AZ (zesde met een wedstrijd minder gespeeld), FC Volendam (vijftiende) en Heracles Almelo (zestiende). Wel beschikken deze teams allemaal over een of twee punten meer op de voorspelde ranglijst, maar dat levert ze dus geen hogere positie op.

Ondanks dat Feyenoord op basis van expected points dus eerste staat, horen de Rotterdammers ook nog bij de steady performers. De formatie van Robin van Persie gemiddeld 0.7 punt meer hebben verdiend op basis van de kansen die het in al zijn wedstrijden kreeg, maar puur door het verval van PSV op de voorspelde ranglijst gaat De Stadionclub daarin aan kop.

Conclusie
In dit stuk zijn veel cijfers voorbijgekomen, maar de conclusies die getrokken kunnen worden zijn duidelijk: met name PSV, Ajax en PEC hebben in de eerste seizoenshelft boven hun stand geleefd en mogen dus erg blij zijn met hun eerste, derde en elfde plek. Feyenoord ziet het winterkampioenschap juist door de neus geboord worden, terwijl met name Twente, Heerenveen, NAC en Telstar recht hadden op meer in het eerste deel van het seizoen.

De volledige ranglijst op basis van expected points