Jeugd heeft de toekomst, kopzorgen voor Cruijff: wat als Ajax niet Europa ingaat?
Het komt niet vaak voor dat Ajax geen Europees voetbal behaalt, maar dit seizoen is het mogelijk dat de Amsterdammers zonder ticket voor de Champions League, Europa League of zelfs Conference League achterblijven. Dit zijn de (mogelijke) gevolgen.
Wegens het 'staafincident' werd Ajax in 1990 uitgesloten voor Europees voetbal. Voor de laatste keer daarvoor dat de Amsterdammers zich via de competitie niet wisten te plaatsen voor een Europees toernooi, moeten we nóg verder terug: namelijk naar het seizoen 1964/65. Ajax eindigde destijds als dertiende in de Eredivisie. Trainer Vic Buckingham werd halverwege dat voetbaljaar ontslagen. Het betekende het begin van het tijdperk onder Rinus Michels.
In zijn eerste volledige seizoen als trainer van Ajax moest de toekomstige succescoach, die onder meer viermaal kampioen zou worden en één Europa Cup I zou pakken met de Amsterdammers, het doen zonder Europese verplichtingen. Zo'n zelfde scenario zou 52 jaar later weer gebeuren nadat Ajax voorafgaand aan het seizoen 2017/18 in de voorronde van de Champions League werd uitgeschakeld door OGC Nice en in die van de Europa League door Rosenborg. Weer negen jaar later is het niet ondenkbaar dat de geschiedenis zich herhaalt.
Ajax bezet momenteel de vierde plek in de competitie, maar staat in punten gelijk met FC Twente. Plaats vijf veroordeelt een ploeg tot de play-offs om een plek in de voorrondes van de Conference League. De vierde plaats, waarop Ajax nu staat, geeft recht op een plek in de Europa League-voorronde. De nummer drie van de Eredivisie gaat de voorronde van de Champions League in.
Mocht het in de voorrondes van één van de Europese toernooien misgaan voor Ajax, of zelfs al in de play-offs aan het eind van dit seizoen, dan staat men in de Johan Cruijff ArenA een rampjaar te wachten. Zowel op financieel als sportief gebied. VoetbalPrimeur vertelt de consequenties.
Financieel
Ruim een jaar geleden zette Ajax een ommekeer in: na verschillende jaren van sportieve mineur, waarin de club zelfs even onderaan de Eredivisie bungelde, ging de leiding over op een Europa League-begroting. Kwalificatie voor de Champions League was immers geen vanzelfsprekendheid meer, dus Ajax moest een andere koers gaan varen.
Dat moest zich uiten in structurele kostenverlagingen. Ajax ging werken met een begroting die paste bij Europa League-deelname. Nu dreigt zelfs deelname aan het tweede toernooi van Europa te hoog gegrepen voor de Amsterdammers en dat zal ook financieel weer zijn consequenties gaan hebben. Ter vergelijking: in het laatste Europa League-seizoen (2024/25) harkte Ajax meer dan dertig miljoen euro binnen aan premies, bonussen en tv-gelden.
Echter, zal het mislopen van minimaal Europa League-voetbal niet betekenen dat Ajax terugschakelt naar een nóg kleinere begroting. De huidige koers zal hoogstwaarschijnlijk gevaren blijven. Wel zullen er belangrijke spelers in de etalage gezet moeten worden. Denk aan namen als Mika Godts en Youri Baas, die Ajax het liefst zal willen behouden, maar wel een berg geld opleveren. De tientallen miljoenen die Jordi Cruijff voor hen ontvangt, kan het gat in de begroting dichten.
Sportief
Niet alleen financieel, maar ook sportief zal het eventueel mislopen van Europees voetbal zijn werking hebben op de selectie van Ajax. De kunst voor de technisch directeur wordt in dat geval om het met beduidend minder geld toch beter te gaan doen op het veld. Toch kan een grote schoonmaak ook zijn voordelen hebben.
Cruijff was sowieso al van plan een aantal miskopen van de hand te doen. Daarnaast krijgt hij de kans om de Amsterdamse spelersgroep in aantallen, leeftijden én profielen - ook met een kleinere portemonnee - in evenwicht te krijgen. Als Ajax geen Europees voetbal aan kan bieden, zullen gewenste versterkingen minder snel kiezen voor een overstap naar Amsterdam. Ook namen als Takehiro Tomiyasu en Oleksandr Zinchenko zullen verder gaan kijken.
Daardoor gaat de blik meer dan ooit op de eigen kweek. De concurrentiestrijd tussen bijvoorbeeld Josip Sutalo en Aaron Bouwman of die tussen Rayane Bounida en Oscar Gloukh zal een andere dimensie krijgen. Iemand als Sean Steur kan niet meer op de bank gehouden worden en wellicht wordt het zelfs al tijd voor de allernieuwste generatie met spelers als Abdellah Ouazane en Pharell Nash.
Onder Frank de Boer werd Ajax met dat beleid viermaal op rij kampioen. En Cruijff maakte het zelf in Barcelona ook mee, hoe een combinatie van financiële nood en eigen jeugd alsnog aan succes gekoppeld kan worden.