Hoe Feyenoord droom- én doemscenario schetste voor Ajax: 'Boos, teleurgesteld'
In de rubriek VP's Verhalenvertellers diept VoetbalPrimeur bijzondere verhalen uit de voetballerij uit: verhalen die het waard zijn om verteld te worden, maar die onder dreigen te sneeuwen in de waan van de dag. In deze episode duiken we in de geschiedenis van de Europese play-offs, nu Ajax een ongewenst toetje van het seizoen dreigt te krijgen: wanneer gebeurde het eerder dat een club uit de traditionele top-drie veroordeeld was tot de play-offs?
In het seizoen 2005/06 werden de play-offs om Europees voetbal voor het eerst afgewerkt in Nederland. In de eerste seizoenen na de invoering gebeurde dat echter in een compleet andere vorm dan de opzet die we nu kennen. Zo waren er aanvankelijk drie verschillende play-offtoernooien: één voor een voorronde Champions League-ticket, één voor een Europa League-ticket en één voor een Intertoto Cup-ticket.
Zodoende speelden de nummers 2 tot en met 13 van de Eredivisie wedstrijden in de nacompetitie, tot het format in het seizoen 2008/09 zijn huidige vorm kreeg, waarbij vier teams strijden om het laatst overgebleven Europese ticket. In de oude opzet van de play-offs, was Ajax steevast van de partij. Feyenoord ontsprong de dans één keer door de KNVB Beker te winnen. PSV werd in alle oude play-offjaren kampioen, waardoor de Eindhovenaren geen enkele keer in de nacompetitie belandden, alvorens deze op de schop ging.
Na een verhit tweeluik kroonde Ajax zich tot winnaar van de allereerste play-offs in 2006. Daardoor gingen de Amsterdammers als nummer vier van de Eredivisie toch de voorronde van de Champions League in.
Vanaf de hervorming in 2009 waren PSV, Feyenoord en Ajax veel minder vaak in de play-offs te zien. Dat is het logische gevolg van het feit dat enkel de Nederlandse subtop nog nacompetitie speelt door de vernieuwing. PSV en Ajax waren zelfs nog nooit eerder actief in de huidige vorm van de play-offs. Voor de Amsterdammers dreigt daar dit seizoen dus verandering in te komen. Feyenoord was als enige club uit de traditionele top-drie wél eerder veroordeeld tot het spelen van de play-offs zoals we die nu kennen.
De play-offnachtmerrie van Feyenoord
Voor de eerste play-offdeelname van Feyenoord moeten we elf jaar terug in de tijd. Onder trainer Fred Rutten kende Feyenoord in het seizoen 2014/15 en uiterst moeizaam jaar. De Rotterdammers kenden een dramatische seizoensstart, maar werkten zich uiteindelijk wel weer op naar de derde plaats. In de slotfase van het seizoen wist Feyenoord zijn laatste wedstrijden echter niet te winnen, met de laatste twee speelrondes als dieptepunt: toen werden nederlagen geleden tegen Vitesse (1-4) en PEC Zwolle (3-0). Zo werd Feyenoord vierde en moest het in de nacompetitie moest strijden voor een plekje in de Europa League-voorrondes. “Ik ben boos, dit is teleurstellend. Alles bij elkaar, eigenlijk”, foeterde Rutten na afloop.
In de play-offs was sc Heerenveen in de halve finale de eerste tegenstander. De affiches werden toen nog over twee wedstrijden afgewerkt, in plaats van één. Interim-trainer Giovanni van Bronckhorst was degene die Feyenoord naar de eindzege van de play-offs moest leiden. Rutten werd na de wedstrijd tegen PEC namelijk ontslagen. Ook Van Bronckhorst kon het tij niet keren: door een late goal ging De Stadionclub met 1-0 onderuit in de heenwedstrijd tegen Heerenveen, in de eigen Kuip eindigde een knotsgekke wedstrijd na verlenging in 2-2. Zo was Feyenoord al in de halve finale uitgeschakeld en speelde het in het seizoen 2015/16 geen Europees voetbal.
De spelers van Feyenoord treuren na de uitschakeling in de play-offs. Door de nederlaag over twee duels tegen Heerenveen zijn de Rotterdammers in het seizoen 2015/16 niet actief in Europa.
"Als je geen Europees voetbal behaalt, is dat niet leuk", luidde de nuchtere reactie van Van Bronckhorst na afloop. Bij de trainer overheerste ook de trots, omdat hij Feyenoord tegen Heerenveen beter had zien spelen dan in de laatste wedstrijden van het reguliere seizoen. Aanvoerder Jordy Clasie deelde die mening, al was de teleurstelling ook voelbaar bij de middenvelder, die uiteindelijk naar Southampton zou vertrekken, na het play-offdebacle. "Als je bij een club als Feyenoord speelt en je wint niet, dan gaat dat aan je knagen. Het heeft persoonlijk veel aan mij geknaagd."
Play-offs als startschot van Europese droomcampagne
Bij Ajax-reserveaanvoerder Steven Berghuis zullen de gedachten dit seizoen mogelijk wel zijn teruggegaan naar vijf jaar jaar geleden, toen hij als aanvoerder van Feyenoord in een vergelijkbare situatie zat met zijn club. Net als Ajax nu, kende Feyenoord toen een uiterst bewogen en wisselvallig seizoen, waardoor het lange tijd in de subtop van de Eredivisie bivakkeerde. Uiteindelijk eindigde Feyenoord als vijfde, achter Ajax, PSV, AZ en Vitesse. Via de play-offs kon de formatie van toenmalig trainer Dick Advocaat wel nog een ticket voor de tweede voorronde van de Conference League bemachtigen. Berghuis toonde zich voorafgaand aan de nacompetitie strijdbaar. "Natuurlijk zit het erin, we gaan alles erin stoppen om het te halen.”
Uiteindelijk lukte dat. In de halve finale was Feyenoord over één wedstrijd te sterk voor Sparta Rotterdam (2-0), terwijl FC Utrecht enkele dagen later ook werd verslagen in De Kuip (2-0). "Uiteindelijk is dit een mooie afsluiting van een bewogen seizoen", vertelde Berghuis na de play-offzege. "We waren het ook wel aan onze stand verplicht, om de play-offs te winnen. Dat hebben we toch wel goed gedaan." Toch was Berghuis ook kritisch. "Je krijgt uiteindelijk wat je verdient. Dat is dit jaar de vijfde plek. Dat is zeker niet goed genoeg. Daar moet iedereen binnen Feyenoord over nadenken richting volgend jaar, hoe we dat beter kunnen gaan doen."
Een blije Berghuis viert de winst van de play-offs samen met toenmalig teamgenoot Eric Botteghin en zijn dochter. Twee maanden later zou de linkspoot de overstap maken naar Ajax.
Uiteindelijk lukte het Feyenoord om het een jaar later beter te doen, maar wel zonder Berghuis. De linkspoot maakte de gevoelige overstap naar Ajax, waarmee hij vijf jaar na dato dus weer zou kunnen deelnemen aan de play-offs. Feyenoord maakte optimaal gebruik van het in de play-offs gewonnen Conference League-ticket. Met de net aangestelde Arne Slot overleefde Feyenoord in de voorrondes tripjes naar Kosovo, Zwitserland en Zweden, waarna een gedenkwaardige Conference League-campagne volgde. De Stadionclub schopte het zelfs tot de finale, waarin AS Roma uiteindelijk te sterk was. Voor veel Feyenoord-fans was het één van de mooiste Europese campagnes die ze hebben meegemaakt, die er zonder het winnen van de play-offs nooit was gekomen.
Zo kan Ajax uitgerekend uit de situatie waar aartsrivaal Feyenoord vijf jaar geleden in verkeerde, nog enige hoop putten, mocht het daadwerkelijk veroordeeld zijn tot deelname aan de play-offs. In Rotterdam is namelijk gebleken dat de lange weg richting Conference League uiteindelijk het begin van iets heel moois kan zijn, mits alles goed valt én er in de zomer goede keuzes worden gemaakt. Voordat het zo ver is, zal Ajax komende zondag bij Heerenveen eerst alles op alles zetten om de play-offs alsnog te ontlopen.